Zaštita životne sredine

Procjena uticaja na životnu sredinu za projekat TE Stanari pripremljena je u skladu sa važećim propisima Republike Srpske iz oblasti zaštite životne sredine i međunarodnim standardima.

TE Stanari je u potpunosti usklađena sa propisima Republike Srpske iz oblasti zaštite životne sredine i predstavlja prvi pogon za proizvodnju električne energije u Bosni i Hercegovini koji se u potpunosti pridržava direktive Evropske unije za postrojenja sa velikim ložištima (2001/80/EC).

Parametri (mg/m3)

TE Stanari

SO2

200

NOx

200

Čvrste čestice

30

Procjena uticaja na životnu sredinu za TE Stanari pokazala je da izgradnja i rad elektrane neće imati negativan uticaj na životnu sredinu. Značajan broj mjera za ublažavanje uticaja ugrađen je u tehnologiju koja će se koristiti u TE Stanari. Nizak sadržaj sumpora u stanarskom lignitu još više pospješuje ove mjere. Odabranim metodom odsumporavanja dimnih gasova smanjiće se emisije SO2, ne samo na granične vrijednosti predviđene lokalnim zakonodavstvom, već na strože vrijednosti koje su definisane direktivom Evropske unije 2001/80/EC.

Upotreba gorionika sa niskim sadržajem NOx osiguraće da emisija azotnih oksida bude u skladu sa Direktivom Evropske unije 2001/80/EC. Uklanjanje čvrstih čestica iz dimnih gasova vrši se savremenim vrećastim filterima, čija je efikasnost 99,99%. Predviđeno je stalno praćenje svih parametara koji su neophodni za kontrolu procesa sagorijevanja i emisija zagađujućih materija.

G-đa Svjetlana Radusin
Pomoćnik ministra za ekologiju
Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju
Republika Srpska
S.Radusin@mgr.vladars.net

G-đa Una Matko
Konsultant za ekološka pitanja
EFT trade d.o.o.

una.matko@eft-group.net

putem maila

Beč, 14.septembar, 2015.
ECS-2/14014-09-2015

Predmet: Rješenja na žalbu ECS-2/14 – TE Stanari
Poštovana g-đo Radusin,

Ovim putem Vas obavještavam da je Energy Community Secretariat (Sekretarijat Energetske zajednice) analizirao žalbu koju su dostavili Centar za životnu sredinu i Fundacija Client Earth Poland (Fondacija Klijent Zemlja Poljska) a koja se odnosi na procjenu uticaja na životnu sredinu i ekološku dozvolu termoelektrane u izgradnji u opštini Stanari, Republici Srpskoj, entitetu Bosne i Hercegovine (u daljem tekstu: „TE Stanari“).

Kako se u žalbi navodi, nadležni organi u Bosni i Hercegovini, podjednako na nivou entiteta i države, nisu ispunili uslove realizacije i primjene nekoliko odredaba zakona Energetske zajednice u pogledu procedure izdavanja dozvola, i to:

  • Član 3 Direktive 85/337/EEC, izmijenjen i dopunjen – nisu uzeti u obzir određeni aspekti u vezi sa ekološkim dozvolama a koji su jako bitni u opisivanju potencijlanih uticaja sagorjevanja na životnu sredinu, i to ispuštanje ostalih zagađivača pored sumpor dioksida, azotnih oksida, prašine i ugljen monoksida i godišnje proizvodnje čvrstog otpada.
  • Član 4 Direktive 85/337/EEC, izmijenjen i dopunjen – nije izvedena procjena uticaja na životnu sredinu u pogledu značajnih izmjena u projektu iz 2010. godine (promjene u tehnologiji sagorjevanja, smanjenju kapaciteta i velikoj efikasnosti postrojenja).
  • Aneksi III, VI i VII Direktive 2001/80/EC – nisu određene granične vrijednosti emisija sumpor dioksida, azotnih oksida i prašine, u skladu sa navedenim aneksima ove Direktive.
  • Direktiva 2010/75/EU.

Na osnovu procjene koju je izvršio Sekretarijat, obavještavam Vas o sljedećem:

1.Član 4(1) Direktive 85/337/EEC

Prema Članu 2(1) Direktive 85/337/EEC, Ugovorne strane se obavezuju obezbijediti da, prije izdavanja dozvole za dati projekat, budu predmet procjene uticaja na životnu sredinu ukoliko „postoji vjerovatnoća da ima značajan uticaj na životnu sredinu“. Član 2(1) se dalje poziva na Član 4 koji upućuje na dvije različite vrste projekata, projekti navedeni u Aneksu I i projekti navedeni u Aneksu II ove Direktive. Za projekte koji čine sadržaj Aneksa I obavezna je procjena uticaja na životnu sredinu. Kada je riječ o projektima iz Aneksa II, nadležni organ je obavezan izvršiti provjeru usklađenosti sa zakonskim odredbama i na osnovu analize uticaja projekta na životnu sredinu odlučiti da li su ovi projekti značajni da bi bilo neophodno izvršiti procjenu uticaja ovih projekata na životnu sredinu.

Prvenstveno je neophodno utvrditi da li proizvodnja toplote iznosi 300MW ili više kako bi se odredilo da li TE Stanari treba da čini predmet Aneksa I Direktive 85/337/EEC. Ekološka dozvola za TE Stanari (i prvobitna i izmijenjena verzija) ne sadrže pojašnjenje o tome da li se 300 (a prethodno navedenih 410) MW odnosi na toplotnu snagu (MWth), proizvodnju toplote ili električnu energiju (MWe) postrojenja. Kako se navodi u tehničkom opisu na internet stranici EFT Group, bruto/neto kapacitet postrojenja iznosi 300/262.5 MW. To dovodi do pretpostavke da je riječ o vrijednosti MWe (električna energija), a ne o proizvodnji toplotne energije, i da je ista obrađena u Ekološkoj dozvoli. Međutim, obzirom da toplotna energija termoelektrane na ugalj ukazuje na vrijednost koja se vezuje za proizvodnju električne enrgije parnom turbinom i generatorom, ova vrijednost može biti samo veća od 300 MW. Stoga je jasno da TE Stanari čini predmet prvog paragrafa tačke 2 Aneksa I Direktive 85/337/EEC i da je neophodno izvršiti procjenu uticaja na životnu sredinu prije izdavanja ekološke dozvole.

Sekretarijat ne posjeduje informacije da nije postupano u skladu sa Direktivom 85/337/EEC tokom pripreme i izvođenja procjene uticaja na životnu sredinu u kontekstu (osnovne) procedure za izdavanje navedene dozvole 2008. godine. Pregled osnovne studije uticaja na životnu sredinu ukazuje da je dokument po svemu savremen.

Pitanje navedeno u žalbi se odnosi na to da li potrebno izvršiti drugu procjenu uticaja na životnu sredinu obzirom da dozvola ima dvije dopune i izmjene uzrokovane izmjenom parametara u projektu TE Stanari.

Tačka 22 Aneksa I Direktive 85/337/EC navodi da svaka izmjena ili proširenje projekata navedenih u ovom Aneksu u kojima izmjena ili proširenje postiže cenzus, ukoliko isti postoji, navedena u ovom Aneksu, postaje predmetom obavezne procjene uticaja na životnu sredinu u skladu sa Članom 4(1) Direktive. Sekretarijat je zaključio da izmjene projekta tokom 2010. godine nisu kategorisane kao izmjene koje uzrokuju novu obaveznu procjenu uticaja na životnu sredinu na osnovu Člana 4(1) Direktive 85/337/EEC a vezi sa tačkom 22 Aneksa I ove Direktive.

2.Član 4(2) Direktive 85/337/EEC

Prema Članu 4(2) Direktive 35/887/EEC, Ugovorne strane bi mogle obezbijediti ispitivanje usklađenosti sa zakonskim odredbama svakog pojedinačnog slučaja i/ili osnovnih podataka ili kriterija za određivanje potrebe za procjenom uticaja na životnu sredinu projekata navedenih u Aneksu II i to upravnim postupkom (tzv. „provjerom usklađenosti za zakonskim odredbama“).

Prema procjeni Sekretarijata, priroda izmjene projekta TE Stanari tokom 2010. godine je trebala pokrenuti pomenutu proceduru provjere usklađenosti sa zakonskim odredbama u Republici Srpskoj.

Prema podacima koje je dostavilo Vaše Ministarstvo, Sekretarijat je utvrdio da su odluke koje su mijenjale i dopunjavale ekološku dozvolu tokom 2010. godine bile izdate nakon obavještenja koja je dostavio EFT a nakon temeljnog ispitivanja i potvrde da predložene izmjene u radu i kapacitetu nemaju značajan uticaj na životnu sredinu obzirom da ove izmjene ne mogu uticati na osnovnu tehnologiju u upotrebi niti mogu uticati na bilo koju mjeru zaštite životne sredine koju propisuje izdata Odluka.

3. Član 4(4) Direktive 85/337/EEC

Prema Članu 4(4) Direktive 85/337/EEC,

Ugovorne strane se obavezuju da odluku nadležnih organa iz paragrafa 2 (tj. odluka o provjeri usklađenosti sa zakonskim odredbama) čine dostupnom javnosti.

Na osnovu korespodencije sa Ministarstvom koja govori o tome da li su rezultati provjere usklađenosti sa zakonskim odredbama bili raspoloživi javnosti u 2010. godini, Sekretarijat je ustanovio da su izmjene i dopune Ekološke dozvole objavljene u državnim novinama kako to nalaže Zakon o zaštiti životne sredine i Pravilnik o projektima za koje je neophodna procjena uticaja na životnu sredinu, Kriterij donošenja odluka i Obim procjene uticaja na životnu sredinu.

4. Zaključak za Direktivu 85/377/EEC

Na osnovu gore navedenog, Sekretarijat je zaključio da uslovi iz Direktive 85/337/EEC nisu zanemareni u proceduri izdavanja dozvola za TE Stanari.

5. Direktiva 2001/80/EC

Obzirom da je toplotna snaga TE Stanari procijenjena na više od 50MW, jasno je da ista čini predmet Direktive 2001/80/EC. Direktiva 2001/80/EC sadrži granične vrijednosti emisija za postrojenje za sagorjevanje na osnovu datuma izdavanja dozvola za izgradnju ili, ukoliko procedura izdavanja nije sprovedena, za rad postrojenja. Postrojenja koja čine predmet Direktive 2001/80/EC takođe čine i predmet tri različite procedure za izdavanje dozvola i nose određene granične vrijednosti emisija.

Kao prvo, postrojenja za koja su izdate dozvole prije 1. jula 1992. godine („postojeća postrojenja”) moraju biti predmet graničnih vrijednosti emisija iz Dijela A Aneksa III do VII, nacionalnog plana za redukovanje emisija koji je usvojen u skladu sa Članom 4(6) ili odstupanja ograničenog trajanja u skladu sa Članom 4(4).

Drugo, postrojenja za koja su izdate dozvole u periodu od 1. jula 1992. do 30. juna 2006. godine („stara nova postrojenja”) moraju biti u skladu sa graničnim vrijednostima emisija propisanim u Dijelu A Aneksa III do VII.

Treće, postrojenja za koja su izdate dozvole nakon 1. jula 2006. godine („nova nova postrojenja”) moraju biti u skladu sa graničnim vrijednostima emisija iz Dijela B Aneksa III do VII.

Prema definiciji Člana 2(9) Direktive 2001/80/EC usvojenom Odlukom 2013/05/MC-EnC,

(9) „novo postrojenje” predstavlja bilo koje postrojenje za sagorjevanje kojem je prvobitna dozvola za izgradnju ili, ukoliko nije postojala procedura za izdavanje iste, dozvola za rad izdata na dan ili poslije 1. jula 1992. godine

U slučaju TE Stanari, primjenjive granične vrijednosti emisija zavise od građevinske dozvole za postrojenje. Obzirom da je građevinska dozvola izdata na dan 7. novembra 2011. godine, TE Stanari je uvrštena u treću kategoriju i time mora ispunjavati odredbe o graničnim vrijednostima emisija iz Dijela B Aneksa III do VII Direktive 2001/80/EC na osnovu člana 4(2) Direktive.

Sekretarijat je izvršio procjenu ekoloških dozvola izdatih TE Stanari na osnovu koje je zaključio da granične vrijedosti emisija nisu u skladu sa onim iz Dijela B Aneksa III do VII Direkitive 2001/80/EC i obratio se Ministarstvu u vezi sa ovim pitanjem, što je dalje vodilo ka stvaranju osnove za izmjene navedene dozvole i to na dan 20. jula 2015. godine a sve u cilju pružanja preciznih podataka o graničnim vrijednostima emisija propisanih Direktivom za velika postrojenja za sagorjevanje.

6. Zaključak za Direktivu 2001/80/EC

Prvobitna dozvola za TE Stanari je uistinu neusaglašena sa uslovima Direktive 2001/80/EC i stoga ovaj dio žalbe ima utemeljen osnov. Međutim, izdavanjem nove dozvole ovaj propust je riješen. Ministarstvo je izdalo novu dozvolu na dan 20. jula 2015. godine koja je u skladu sa uslovima Direktive 2001/80/EC.

7. Direktiva 2010/75/EU

Kada je u pitanju četvrta tačka ove žalbe (tj. neusklađenost sa graničnim vrijednostima emisija iz Direktive 2010/75/EU), Sekretarijat se poziva na Odluku 2013/06/MC-EnC koju je Vijeće Ministara donijelo na dan 24. oktobra 2013. godine. U ovoj Odluci, Ugovorne strane su se usaglasile da realizuju Poglavlje III, Aneks V i Član 72(3)-(4) Direktive 2010/75/EU od dana 1. januara 2018. za nova postrojenja. Dana 17. novembra 2014. godine, Sekretarijat objavljuje priručnik o polisama u kojem daje objašnjenje za definiciju „nova postrojenja” u ovom kontekstu. U priručniku Sekretarijat navodi sljedeća tumačenja termina „novo” i „postojeće” postrojenje iz Dozvole 2013/06/MC-EnC kao jedina odgovarajuća tumačenja:

„postrojenja za sagorjevanje kojima je dozvola izdata prije 1. januara 2018. godine ili operatori koji su podnijeli zahtjeve za dozvole prije ovog datuma (s tim da je navedeno postrojenje pušteno u rad najkasnije 1. januara 2019.) se smatraju postojećim postrojenjima u skladu sa Članom 1(2) Odluke 2013/06/MC-EnC koju je donijelo Vijeće Ministara. Prema Članu 1(2) Odluke D/2013/06/MC-EnC Vijeća Ministara, ostala postrojenja se smatraju novim postrojenjima.”

8. Zaključak za Direktivu 2010/75/EU

Na osnovu gore date definicije, TE Stanari pripadaju postojećim postrojenjima obzirom da ovo postrojenje počinje sa radom najkasnije 1. januara 2019. godine. Stoga, po mišljenju Sekretarijata, granične vrijednosti emisija iz Aneksa V Direktive 2010/75/EU se ne primjenjuju u sadašnjem slučaju.

Radujem se budućoj saradnji.
Srdačan pozdrav,
Dirk Buschle
Pravni savjetnik/Zamjenik direktora